21 تیرماه روز ملی بدون پلاستیک

یک هشتک یا ضرورت؟

دنیای سبز تر - 24 تــیر 1397   12:07
پایگاه خبری جهان سبز- بهاره پورزنگی- سال 88 بود که با مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، شهرداری تهران ملزم به کاهش کیسه‌های پلاستیکی و ظروف یک‌بارمصرف و جایگزینی مواد قابل بازیافت و غیر پلاستیکی شد. بر این اساس، روز 21 تیرماه هرسال با هدف افزایش کیفیت زندگی شهروندان از طریق کاهش مصرف ظرف‌های یک‌بارمصرف پلیمری و کیسه‌های پلاستیکی، «روز بدون پلاستیک» نامیده شد.
بنا به آمارهایی که در خبرگزاری های رسمی کشور منتشر می شود، ایران رتبه پنجم استفاده از فرآورده‌های پلاستیکی در دنیا و در بین 234 کشور رتبه نهم را در تولید و وارد کردن پلاستیک به طبیعت دارد. یعنی 3 برابر مصرف جهانی. هر ایرانی در سال 30 کیلوگرم پلاستیک به طبیعت وارد می‌کند.



تجربه‌های بین‌المللی

اخیراً طبق گزارشی از بی‌بی‌سی در بمبئی در مرکز ایالت ماهاراشترا در هند ممنوعیت استفاده کیسه پلاستیکی و ظروف یک‌بارمصرف به اجرا درآمد تا از این طریق پسماندها کاهش پیدا کنند. این مواد شامل کیسه‌های پلاستیکی، ظرف‌ها و کارد و چنگال یک‌بارمصرف می‌شود. در صورت رعایت نکردن این ممنوعیت شهروندان این ایالت هندوستان تا 370 دلار جریمه می‌شوند. این قانون در کنیا، جمهوری کنگو و 38 کشور دیگر نیز اجرا می‌شود. رواندا کشوری افریقایی و فقیر پس از گذشت 10 سال از تصویب قانون ممنوعیت استفاده از کیسه‌ها و بسته‌های پلاستیکی به یکی از تمیزترین کشورهای افریقا تبدیل شده است که با این‌کار توانسته است جهانگردان و گردشگران زیادی را به خود جذب کند.
اما کشور ایران در کجای این مسیر قرار دارد؟ آیا ما هنوز از سرنوشت پلاستیک‌ها در طبیعت و سلامتی خودمان بی‌خبریم؟ یا هنوز خطر تخریب محیط‌زیست برایمان جدی نیست؟ بیماری‌های ناشی از مصرف مواد غذایی گرم در ظروف یک‌بارمصرف، انبوه پلاستیک‌های بازیافت نشده در جنگل‌ها و جاده‌ها، کمبود آموزش و اطلاع‌رسانی، روش‌های دفن و انهدام غیراصولی زباله‌ها همه و همه نشان از نبود یک اراده دولتی و ملی و حتی قانونی برای ممنوعیت مصرف پلاستیک‌ها است.
21 تیرماه امسال هم مانند سال‌های قبل مراسمی در گوشه و کنار شهر برای تشویق مردم به کاهش مصرف این کالای خانوادگی برگزار شد. اما آیا این مصوبه توانسته است جایگزینی مناسب را به اندازۀ کافی بین مردم توزیع کند؟ یا خطر نابودی محیط‌زیست و اثرات آن را در گوشه ذهن مردم روشن نگه دارد؟ و احساس مسئولیت را در بین مردم تقویت کند؟



برنامه نمادین شهرداری و شورای شهر

مرکز مدیریت محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران به همین مناسبت برنامه‌ای اجرایی در میدان میوه و تره‌بار صادقیه در منطقه 2 تهران (به‌عنوان منطقه نمادین) انجام داد. استقرار غرفه‌های کانون‌های محیط‌زیست مناطق، سمن‌ها، آموزش چهره به چهره، آموزش دوخت کیسه‌های پارچه‌ای، اجرای برنامه موسیقی و نمایش، پخش تیزر و ... از جمله فعالیت‌های این روز بود.
در این مراسم ناهید خداکرمی رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران، افشین حبیب زاده معاون نظارت شورای شهر تهران، صدرالدین علیپور رئیس مرکز مدیریت محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، شهردار منطقه 2 و رئیس سازمان میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران از میدان تره بار بازدید و با برگزارکنندگان، سمن‌ها و فعالان محیط‌زیست گفتگو کردند.



پس از 10 سال کجا رسیده‌ایم؟
مردمی که پس از خرید با کیسه‌های پلاستیکی متعدد در دست، با بنرها یا آموزش چهره به چهره روبرو می‌شدند، به نظر می‌رسید که حداقل یک‌بار، این موضوع را شنیده‌اند و با آن غریبه نیستند، اما یا با روش کاهش کیسه‌های پلاستیکی آشنا نیستند، یا مرکز تهیه کیسه‌های پارچه‌ای را نمی‌شناسند یا آن‌قدر غرق در مشکلات روزانه خود هستند که ضرورتی برای این کار نمی‌بینند. به بیان دیگر حفظ محیط‌زیست برایشان در اولویت نیست. از طرفی مردم چاره کار را در دستان دولت می‌بینند و از طرف دیگر مسئولان نیازمند مشارکت مردمی هستند.
این سؤالی است که باید همه ما که امروز شاهد تخریب و تحلیل رفتن روز به روز محیط زندگی خود (اعم از آب، خاک، هوا، منابع طبیعی و ...) هستیم از خودمان بپرسیم و حلقه مفقوده آن را پیدا کنیم. چرا هنوز در زمینه کاهش زباله به ویژه کیسه‌های پلاستیکی از خیلی کشورهای فقیر دیگر عقب‌تر هستیم؟ چرا محیط‌زیست و حفظ آن از دایره اهمیت ما خارج شده است؟ چرا هنوز بعد از نزدیک به 10 سال فعالیت و شعار «روز بدون پلاستیک»، بازهم مصرف پلاستیک در کشور ما سه برابر میانگین جهانی است؟
تا روز بدون پلاستیک سال آینده هرکدام از ما چقدر می‌توانیم نقشی مؤثر در راستای این هدف داشته باشیم؟
 
 


00
نویسنده: بهاره پورزنگی